على ربانى گلپايگانى

60

درآمدى به شيعه شناسى ( فارسى )

نسبت به مردم عادل‌تر است ، و در تقسيم بيت المال مساوات را از همگان بيشتر رعايت مىكند ، و مقام او در پيشگاه خداوند برتر از شما است . جابر سپس يادآور مىشود كه آيه‌ى شريفه‌ى إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ أُولئِكَ هُمْ خَيْرُ الْبَرِيَّةِ در شأن آن حضرت نازل شده است . آن‌گاه افزوده است ، هرگاه على بن ابى طالب عليه السّلام وارد مىشد ، افراد مىگفتند : « قد جاء خير البريّة » . « 1 » روايات در اين‌باره بسيار است و اين مقام گنجايش نقل آنها را ندارد . با توجه به مجموع مطالب ياد شده مىتوان گفت : بناى تشيّع از نخستين روزهاى طلوع و ظهور آيين اسلام به دست مبارك پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله بنيان گرديد . يعنى پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله همزمان با اعلان توحيد و نبوت ، مسأله‌ى امامت را نيز مطرح ساخت ، و از طرفى با گفتار و رفتار خود برجستگى شخصيت على عليه السّلام را بر همگان آشكار نمود ، به گونه‌اى كه در همان زمان گروهى از مسلمانان سخت شيفته‌ى فضايل و كمالات آن حضرت شدند ، و در ميان مسلمانان به‌عنوان شيعه‌ى على بن ابى طالب شناخته شدند ،

--> ( 1 ) . همان ، حديث 120 ، ص 111 - 112 . در مورد افضليت امام على عليه السّلام بر ديگر صحابه‌ى پيامبر صلّى اللّه عليه و آله در كتاب‌هاى كلامى و غيره بحث‌هاى گسترده‌اى مطرح شده است . اعتقاد به افضليت آن حضرت به شيعه اختصاص ندارد بلكه بسيارى از علماى معتزله - به‌ويژه معتزله‌ى بغداد - بر اين عقيده‌اند . ابن ابى الحديد در شرح نهج البلاغه در موارد بسيارى به اين مسأله پرداخته است . برجسته‌ترين شخصيت معتزلى كه در اين‌باره بحث نموده ابو جعفر اسكافى است . وى ، دو كتاب « نقض عثمانية جاحظ » و « المعيار و الموازنة » در اين باره تأليف نموده است ، و با وجوهى استوار افضليت امام على عليه السّلام را بر ديگران اثبات كرده است .